Jij vervult in dit leven zovele belangrijke en unieke rollen en taken. En je pakt ze allemaal met evenveel energie en enthousiasme op. Een eigenschap of vermogen dat je bezit is kenmerkend en bijzonder, er wordt in de wereld soms wat gekscherend over gedaan, maar ze verdient alle aandacht. Want ze is werkelijk.

In het oud-Grieks worden mensen die het bezitten angelós genoemd, in het Hebreeuws mal’ach. Engelen. In alle religies en levensbeschouwingen worden ze genoemd, onder verschillende benamingen en hoedanigheden – veelal als beschermers van de mens en als boodschappers van God (of de goden). In menselijke gedaanten doen ze hun bovenmenselijke werk. En dat is ook niet zo vreemd. Want de mens is een kosmisch wezen – we leven op een aardbol die door de eindeloze ruimte schiet. We worden geboren, leven en werken in het licht van die eindeloosheid. Sommige mensen lijken meer licht dan aards, zij lijken meer vanuit het kosmische licht te functioneren dan anderen.

Zij hebben innerlijk de gevoeligheid om het geluid van de wereld te horen en om te kunnen zien met de ogen van de ruimte. Zij ervaren het licht in hun leven als werkelijkheid en zien dat ook in anderen, ook wanneer diegenen het zelf niet kunnen zien of die werkelijkheid misschien ontkennen. Zij die het in de weerbarstigheid van alledag ervaren leven en werken er naar, wat hun leven en wat ze doen letterlijk in het licht va verbondenheid brengt, in een aura van liefde en mededogen. Dat zijn de mensen die engelen genoemd worden.

En onder hen zijn er dan nog de engelbewaarders, met een speciale rol in dit leven want zij beschermen individuen en/of groepen. In het boeddhisme worden ze bodhisattva’s genoemd – wezens van mededogen en toewijding. Ze doen vaak op onzichtbare en onbaatzuchtige wijze hun werk, vanuit toewijding, omdat ze niet anders kunnen, het is wat ze zijn. Zij helpen waar nodig, geven troost, steun en kracht. In hun hart is groot, ja oneindig, de hele wereld past erin, ze worden bewogen door wat ze zien en ervaren. Zij met name maken de wereld tot een leefbare plaats, een plek van vreugde en troost en van hoop en vergeving. Zij zijn onmisbaar. Ze zijn een groot en onvervangbaar geschenk – uniek en kostbaar.

Onlangs stuitte ik op een oude Mahayanatekst, de TathagathaGarbha soetra, een tekst over Boeddhanatuur als baarmoeder. Enkele regels.
With my Buddha vision
I see that all beings are like this.
Within the mud shell of passions,
All have the Tathagata-nature.

Een boeiende tekst, met name vanwege de analogie die ik terecht of onterecht leg met de vroedvrouw-filosofie van Socrates

Maar wat ik de laatste tijd ook besef is dat we weinig tot niets weten over wat dit bestaan is. Wat ik een tijd nog bij me droeg, namelijk het idee te weten wat we in de kern ervaren en zijn, is zo onderhand wel weggesleten. Alle serieuze en oprechte spiritualiteit duidt slechts maar we kunnen nergens de vinger op leggen. Er zijn vanuit religie en (geestes)wetenschappen duizend verschillende visies op het fenomeen mens, op leven en dood. Wat is waar? Wat is werkelijk?

Het verbijsterende is dat ik nu langs een grote omweg tot dezelfde conclusie kom die ik mijn hele leven eigenlijk al in stilte tot mezelf met regelmaat uitsprak: ik heb geen verhaal. Ik weet niet waar ik het over heb of waar dit over gaat. Dat is eigenlijk het verhaal van mijn hele leven. Misschien dat ik daarom zo vaak achterloop bij gesprekken – woorden en gebeurtenissen hebben bij mij een langere verwerkingstijd nodig. Alsof ze innerlijk hun weg moeten vinden.

Ik begrijp nu ook beter de uitspraak: we zijn wel in de wereld maar niet van de wereld. Leven is inderdaad als een droom. Als. Het is tegelijkertijd zo concreet als maar zijn kan. Wij leven een concreet droomleven. We ploegen voort op de vruchten van de evolutie, staan in en zien met hetzelfde licht waarin de eerste mensensoort en ook de Boeddha en Jezus stonden en zagen.

Overigens laat de onmacht de hand te leggen op wat dit bestaan in de kern onverlaat dit bestaan vol te leven, daar zijn we met onze geboorte voor gesteld. Het bestaan is een persoonlijke ervaring. Zo persoonlijk kan en dient ook de beleving van religie te zijn. In een gesprek met een christen vertelde een jonge vrouw me dat God voor haar niet een anoniem ‘iets’ is maar een persoonlijke relatie, een grootheid die het menselijke vertegenwoordigt en omvat en tegelijkertijd er boven uit stijgt en die je kan ontmoeten en leren kennen. Ik las daar recent nog iets over. De auteur gaf aan dat wij mensen gevoel, emotie en gedachten hebben omdat God in die zin menselijk van karakter is. De mens is geschapen naar Gods beeld en God heeft de mens (derhalve) lief.

Ik wil dat element van gevoel en verbinding ook meer leggen in de begeleiding van Zen. Het niet-iets, Ongeborene, Boeddhanatuur is niet kil of leegte in de zin van totale afwezigheid van iets. Het is de baarmoeder, de warme omgeving waarin geboorte en dood thuis zijn. Dat gegeven wil ik de komende tijd nader bestuderen. Het is voor mij cruciaal dat het inwijdingsproces in dit leven in de allereerste plaats menselijk is en blijft, niet wegdrijft of bagatelliseert van wat we in dit weerbarstige eeuwig-tijdelijke bestaan ervaren.

De Boeddha en Christus willen niet zozeer dat je Christen of Boeddhist wordt maar dat je mens wordt en Gods of Boeddha’s werk doet. Dat werk behelst niet soetras of de Bijbel lezen (hoewel dat er bij kan horen) maar allereerst dat je leeft vanuit je hart. Je hebt me vaker horen zeggen, het gaat er niet om dat je religieus wordt maar dat je Wim, Henriëtta wordt, jezelf zoals je bent want zoals je bent ben je goed. Je hart openen, naar jezelf en naar anderen. Je niet groot houden, je niet klein maken, maar jezelf tonen zoals je bent. Niet gekunsteld zijn. Met andere woorden, als je blij bent wees blij, als je verdrietig bent, wees verdrietig. We zijn mens, met alle sterkte en zwakte die daarbij horen.

Vorige week las ik enkele passage uit de Bijbel die verband houden met Goede Vrijdag en Pasen. In de nacht voor de gevangenname en kruisiging verbleef Christus in olijventuin, overmand door doodsangst bad hij tot de Vader hem te ontzien. Uiteindelijk besefte hij: Niet mijn wil maar Uw wil.

Het is misschien niet de goddelijke aard van Jezus die zo aanspreekt maar zijn menselijkheid, zijn diepe menselijkheid en zijn diepe liefde voor de mens voor wie Hij zijn leven gaf.

Ik zeg al jaren, er is geen reden de eigen religieuze traditie te verlaten. In de abdij heb ik door de jaren heen gezien dat Zen voor veel mensen een brug is naar een herontdekking van het eigen christelijke geloof. Dus laat je inspireren door de onmetelijke rijkdom van de westerse christelijke traditie!

Beste cursist(e), relatie,

hierbij de link naar de nieuwsbrief van Ensō | Zen Circle van mei 2024.

Nieuwsbrief Enso Zen Circle mei 2024

Alle goeds en gr Ben Sensei