Wanneer je werkelijk aanwezig bent, laten we zeggen in het kijken, het zien, dan wordt er enkel nog maar gekeken. In feite is er niet iemand meer die kijkt en is er niet iets waarnaar gekeken wordt. De illusie van de dualiteit – een vermeend ‘ik’ dat naar iets of iemand kijkt – is voor een ogenblik opgeheven. Het geschapene is terug (getrokken) in de eigen essentie – degene die kijkt en dat waarnaar wordt gekeken zijn blijken één. Er is alleen een oergrond, zo-heid, Boeddhanatuur, het Onnoembare waaruit alles wat we ervaren en waarnemen oprijst en waarin alles weer terugkeert.

Zo-heid of leegheid kan niet zonder vorm. Er is niet zoiets als een leegte of een Boeddhanatuur aan de ene kant en een wereld van fenomenen aan de andere kant. Het is niet twee maar één en in feite 0. Fenomenen, de wereld zoals die we ervaren is ook niet ‘niets’. De verschijnselen bestaan en ze bestaan niet, tegelijkertijd. Ze bestaan in samenhang met elkaar. Ze brengen elkaar in feite voort, afhankelijk van condities, in wat we het ‘moment’ noemen maar dat geen moment is. In onze wereld leven we in tijd en ruimte. In het absolute, Boeddhanatuur, zijn tijd en ruimte afwezig. Er is enkel een eeuwig ‘is’ of Licht. Deze eeuwige natuur brengt alle fenomenen voort, alle (zintuiglijke) ervaring, het besef van relativiteit, van niet-duurzaamheid.  Wanneer we de fenomenen nader beschouwen en ‘demonteren’ komen we tot de kleinste deeltjes die zich als energiegolfjes gedragen en geen onafhankelijke substantie hebben of zijn. Een stoel, een vaas, een kopje, een auto, een lichaam – het zijn allen constructies van het ongrijpbare, van energie. Ze zijn beelden – ‘constructies’ –  van onze geest en daarmee per definitie verschijningen van Licht. Een zenleraar zei ooit: ‘We zoeken Licht en we missen het zicht op de werkelijkheid, namelijk dat we Licht zíjn!’

(foto: Pexels)

Het ‘juiste’ staat in de spiritualiteit niet voor het tegenovergestelde van ‘verkeerd’. Het ‘juiste’ overstijgt als het ware het oordeel van goed en fout, het overstijgt de tegenstellingen. ‘Juiste’ is een kwaliteit van eenheid, verbondenheid. In het boeddhisme kennen we het 8-voudige pad als een van de vier Edele Waarheden, als weg uit de bevangenheid van de tegenstellingen. Om het juiste perspectief – de Middenweg en de eenheid die we manifesteren – te onderhouden, is het van belang met regelmaat terug in je lichaam te komen, vanuit de veelheid in het hoofd terug naar hier, het Ongeborene, het Onnoembare, het 0-punt, de eenheid van het lichaam, daar waar de kosmos zich ieder ogenblik openbaart en ontvouwt. Ieder van ons heeft zo zijn of haar eigen wijze om dit te realiseren, te midden van de drukte van alledag. Sommigen maken enkele keren per dag een wandeling. Anderen trekken zich enkele keren per dag even terug, om op en met zichzelf te zijn. Iemand vertelde me dat voor haar een manier was om de zintuigen na te gaan: wat voel ik, wat hoor ik, wat proef ik? Weer iemand anders zei dat voor hem geregeld een tijd muziek van de favoriete band te beluisteren. Ja, door zichzelf hiermee te bedwelmen weer alles in perspectief terug te brengen.  Andere manieren zijn huishoudelijk werk doen, koken en, uiteraard, de eenvoud van het ademen. De in- en uitademing volgen vergt geen extra middelen, geen extra inspanning, het ademen is altijd bij de hand, je hoeft er niet iets extra’s voor te doen. Overal waar je bent kun je terug naar de adem, als een anker in hier en nu. De adem volgen is je ermee verenigen en daarmee met het Onnoembare, het is er niet van afgescheiden en omvat uiteindelijk alles en iedereen. Kijk wat voor jou werkt. En onderhoud het.

(foto: Pexels)

We zijn geneigd het geheugen en de werking ervan te zoeken in de hersenen, maar het is met name ons lichaam dat ‘herinnert’. Onze hersenen helpen bij de verwerking ervan. Het lichaam herinnert zich enerzijds wat het ‘is’, namelijk manifestatie van Licht, open en onbepaald, onbegrensde natuur. Anderzijds verwerkt het de bewegingen van dat Licht – te weten de dagelijkse ervaringen in de talloze situaties waarin we belanden en de emoties, gevoelens en gedachten die ermee gepaard gaan. Tegelijk wordt er informatie uit ervaringen in het lichaam opgeslagen en weer op volgende generaties overgebracht. Het lichaam bestaat grotendeels uit water en we weten, ook uit wetenschappelijk onderzoek (o.a.a Institut für Statik und Dynamik der Luft-und Raumfahrtkonstruktionen van de universiteit van Stüttgart ) dat water het vermogen tot geheugenvorming bevat en dat waterkristallen zich kunnen vormen al naar gelang de emoties.

‘Herinnering’ is in grote lijnen de weg van zen. Via meditatie leren we ‘gelatenheid’ beoefenen (contemplatie),  het leren ‘laten’ van alles wat opkomt en weer neerdaalt in het lichaam. Op den duur kunnen we op een moment van totale onbevangenheid de cirkel van bevangenheid (oorzaak en gevolg) van misvattingen, concepten, oordelen enzovoort voor een ogenblik doorbreken en ons herinneren waar en wat we werkelijk zijn. We ‘herinneren’ ons de overweldigende werkelijkheid hier en nu, de werkelijkheid die we manifesteren, de werkelijkheid waarvan niets en niemand is uitgesloten. We ‘herkennen’ wat gaande is, wie of wat de ander in werkelijkheid is. Niets of niemand is ons vreemd.

De mens is enerzijds de expressie van puur en eeuwig Licht, energie en anderzijds een tijdelijke verschijning die een weg door het stof te gaan heeft. Het Licht waarmee de Boeddha en Christus zagen, is hetzelfde Licht dat ons heden ten dage laat zien. Dat Licht kreeg vorm in miljarden jaren evolutie. En het is dat Licht dat zich in ons mens, in ons lichaam uitdrukt, als resultaat en uitdrukking van die miljarden jaren evolutie. De mens, jij en ik, wij zijn het resultaat van miljarden jaren van gebeurtenissen en ervaringen. Dat resultaat drukt zich met onze geboorte en onze levens uit in het tijdelijke. En alles wat daarin gebeurt, ‘vult’ die geheugenbank die ons lichaam is.

Ervaringen blijven ons bij, ze worden opgeslagen. Gevoelens en emoties die onverwerkt en weggestopt zijn, uiten zich fysiek, denk aan buik- en maagpijn, spanning op de borst, nek- en hoofdpijn, rugklachten. Verwerkte ervaringen maken gestolde energie weer vrij, energie die kan bijdragen tot groei van onze persoonlijkheid. Het lichaam is dan ook een graadmeter voor onze fysieke en mentale gezondheid. De lichaamshouding die we aannemen toont onze staat van geest – trots, geslagen, vrolijk, verheugd, boos, gekunsteld, ongekunsteld.

In het drukke leven van alledag, te midden van onze bevangenheid, kunnen we op ieder moment terug naar het lichaam en alles ‘laten’, de openheid wekken die we ten diepste zíjn.

Foto: Pexels – Oleksandr Pidvalnyi