Realisatie en het voorleven van die realisatie – die realisatie op een spiritueel pad als Zen is verreikend en alomvattend. De beoefening is daar in het alledaagse leven handen en voeten aan te geven, met andere woorden, het inzicht (van geen-inzicht) vruchtbaar laten zijn.

Realisaties kunnen zijn

  • het hele verleden in een eeuwig fundamenteel open NU heeft plaatsgevonden en dat van die fundamentele openheid
  • niets en niemand ervan zijn uitgesloten
  • alles wat verschijnt in deze natuur of geest fundamenteel open is – al onze ervaringen, gedachten, emoties.
  • dat daarmee alles en iedereen in die openheid bijdraagt aan mijn weg en de weg van ieder ander.
  • dat we daarin bewogen worden en elkaar dragen.
  • dat we in het Licht gewoon mens zijn, met alle zwaktes en sterktes, onze verscheidenheid en kwetsbaarheid.
  • Alles, ieder moment is openbaring van eeuwigheid en betrekkelijkheid. In al ons doen en laten gaat het universum schuil
  • Alles is mij nader dan ik mijzelf
  • Of je achterom kijkt, in het verleden of vooruit naar wat nog komt, weet dat je blik hier en nu die van de ruimte is.
  • Met gassho brengen we bijeen wat nooit gescheiden was.
  • Met wierook tonen we de vergankelijkheid en met de kaars het eeuwige licht.
  • Als je te ver vooruit kijkt of teveel achterom, als je verblind wordt door een last die je met je meedraagt en niet ziet waar je bent – kan de blik van de ruimte zich nooit ontvouwen.
  • De dharma van verwondering – het eeuwige dat zich uitdrukt in het niet duurzame.
  • Vragenderwijs: wat heb je nodig – wat kan ik voor je doen.
  • We dragen de leer van de Boeddha, we belichamen Boeddhanatuur, er is niets en niemand uitgesloten van het sacrale, van deze ongeboren aanwezigheid.

Hoe geven we in ons weerbarstige alledaagse daar handen en voeten aan? Hoe leren we onvoorwaardelijk vertrouwen op niet-weten? Hoe leef je dat voor?

Door

  • de zentraining aan te gaan – meditatie, persoonlijk onderhoud, studie en duiding van teksten
  • het ongeloof dat ons geregeld overvalt te overwinnen
  • discipline en toewijding
  • meer en meer of plotseling de samenhang der dingen diepgaand te ervaren en te zien hoe alles jou draagt en van alles voorziet op je weg
  • uitwisseling met (mede)cursisten in kleine groepen of individueel
  • je pad te realiseren als een door en door fysieke ervaring
  • steeds weer te ervaren hoe verduistering van geest ontstaat
  • onvoorwaardelijk te vertrouwen op niet-weten
  • te zien hoe de wijsheid van de dharma functioneert – alles valt in elkaar, alles is fundamenteel open, de dharma heeft geen bijbedoelingen.
  • je door de dag telkens weer die fundamentele bestaansgrond te herinneren. Drie keer per dag een half uur zazen.
  • gedurende de dag telkens weer tot jezelf te vinden, door vanuit bevangenheid en vooringenomenheid de openheid op te zoeke
  • voor een gesprek of een activiteit weer een moment te nemen en in je lichaam te komen.

In alledaagse praktijk is de beoefening van gelatenheid de grondoefening. Wat opkomt niet voeden. Afleren als praktijk.

Zelfonderzoek is een pijler – je conditionering en patronen leren kennen.

Je onderzoekt het gebruik van woorden – hun vluchtigheid, openheid en hun lading

 

Zoveel zielen, zoveel interpretaties van het thema ’vrijheid’, alleen…ware vrijheid is niet zozeer een thema als wel een ervaring. Een zeer kostbare en onvervangbare ervaring van ‘iets’ dat eenieder van ons gegeven is, want inherent aan onze wezenskern.

Hier wordt niet bedoeld de vrijheid om te zeggen wat je wilt of wat je denkt (hoewel die vrijheid dat niet uitsluit), het is meer de vrijheid werkelijk te ‘zijn’. Vrijheid is geen bezit, het is evenzeer wat de ander toekomt, het geboorterecht van eenieder.

Vrijheid vertroebelt, ja verdwijnt, bij elke vorm van ‘het willen bezitten’,  ‘het willen dicteren en sturen ervan’, ‘het jezelf toe-eigenen ervan’ en bij de onderdrukking van jezelf of de ander in enigerlei vorm. Er kan geen eigen vrijheid bestaan ten koste van het wegnemen – door concepten, woorden en/of daden – van die vrijheid bij jezelf of bij de ander.

Het ligt in ons vermogen werkelijke vrijheid te leren zien en ervaren voor wat het is, namelijk een uiterst breekbare open ruimte waarin alles en iedereen mag ‘zijn’. Vrijheid komt niet zomaar aanwaaien. Vrijheid heeft een prijs, het moet worden gedeeld, werkelijke vrijheid is een gedeelde ervaring. Impliciet daaraan is het gegeven dat, zolang niet iedereen die vrijheid ervaart ik niet echt vrij ben.

(foto: Lotte Claessens)

Geachte cursist(e), relatie,

Vrijheid. In tijden van conflict, in democratieën en in dictaturen en in de wereld van religie en spiritualiteit een veelbesproken thema. Vanuit spiritueel perspectief zien we twee vormen van vrijheid: de profane en sacrale (ofwel de relatieve en absolute, de wereldse en bovennatuurlijke, de tijdelijke en eeuwige). In ons bestaan leven we niet één van beide maar beide. Tegelijkertijd. De tijdelijke is namelijk geworteld in de eeuwige. Twee = één!

Vrijheid is in ons leven een buitengewoon belangrijk begrip. Als we naar ons wereldse leven in een democratie kijken, ervaren we een vorm van vrijheid van, bijvoorbeeld, beweging, vrijheid van spreken en bij het stemmen tijdens verkiezingen. We vinden dat vrij normaal, we leven immers in een democratisch land en gebruiken graag onze rechten. Maar deze maatschappelijke vrijheden kennen hun grenzen. Er bestaat bijvoorbeeld geen vrijheid om geweld te plegen, hoewel we die ruimte wel hebben en sommige er ook toe over gaan. Rechtspraak – wetten en regels – is onder meer bedoeld om daar paal en perk aan te stellen. Op grenzen aan vrijheden stuiten we ook in andere landen, landen met een andere structuur en rechtsvorm. Waar we hier in alle vrijheid een bar kunnen binnengaan en een glas bier of wijn kunnen bestellen, is het nuttigen van alcohol in sommige andere landen verboden en strafbaar.

Wereldse (profane) of maatschappelijke vrijheden hebben zo hun beperktheden, tot zeer strikte beperkingen of zelfs de volledige afwezigheid, zoals in totalitaire staten. In onze bestaanservaring met alle beperkingen van dien, is een ‘dimensie’ die niet gebonden is aan grenzen, normen, regels of wetten. Sunyata. Openheid. God. Atman. Het Onnoembare. Daarin verschilt de wereldse vrijheid fundamenteel van de bovennatuurlijke of sacrale werkelijkheid, althans zo lijkt het.

Voor meer over de dimensies van vrijheid die we in (en als) ons bestaan ervaren lees Tekst Vrijheid – Enso Zen Circle maart 2022